Ten post jest w imieniu nie tylko naszym, ale i innych ruchów walczących ze spalarniami odpadów w całej Polsce. Bo wszędzie powtarza się ten sam schemat – zastraszanie, deprecjonowanie, szykany, a nawet pozwy do sądów. Na szczęście od niedawna mamy nową broń – ustawę Anty-SLAPP.
Czym jest SLAPP? SLAPP to skrót od Strategic Lawsuits Against Public Participation, co oznacza strategiczne powództwa przeciwko udziałowi społeczeństwa w debacie publicznej. Są to bezpodstawne lub przesadzone pozwy sądowe. Celem takich pozwów jest zastraszenie i uciszenie osób, zniechęcenie ich do działań, a także – a może przede wszystkim – zmęczenie finansowe i psychiczne pozywanych.
Jest to niestety powszechne zjawisko przy spalarniach odpadów. Wielkie koncerny wytaczają procesy prywatnym osobom i organizacjom walczącym z takimi pomysłami. To bardzo drogie instalacje, które niosą za sobą intratny, wieloletni biznes i często terytorialny monopol. Oczywiście kosztem mieszkańców, ale kto by się tym przejmował.
Stąd też forsowaniu takich instalacji zwykle towarzyszą agresywne kampanie dezinformacyjne, a wszelcy przeciwnicy są bezlitośnie gnębieni. Nie tylko zresztą w postaci formalnych pozwów – często są to po prostu posty w mediach społecznościowych, które mają za zadanie deprecjonować przeciwników. Czy też wywierany jest nacisk na lokalne media aby nie poruszać tematu spalarni w inny niż pozytywny sposób, nie zapraszać przeciwników, nie pokazywać ich argumentów, nie dopuszczać do rzetelnej debaty.
Widzieliśmy to doskonale na przykładzie Lublina, Inowrocławia, Mszczonowa, Oświęcimia i wielu innych miejsc. Nas to również dotknęło – firma Fortum próbowała nam zamknąć usta, a sponsorowane przez miasto media ignorują nasze argumenty i przedstawiają tylko jeden punkt widzenia, a wręcz lobbują za budową spalarni.
Na szczęście jeden z problemów się w zasadzie skończy. 8 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej, określana jako ustawa anty-SLAPP. Nowe przepisy mają wzmacniać ochronę osób uczestniczących w debacie publicznej przed pozwami służącymi przede wszystkim tłumieniu krytyki, ograniczaniu debaty publicznej lub szykanowaniu za udział w niej.
Jak podkreśla Sieć Obywatelska – Watchdog Polska, ustawa stanowi wdrożenie unijnej dyrektywy anty-SLAPP, której celem jest ochrona osób uczestniczących w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami i nadużywaniem postępowań sądowych. Dyrektywa dotyczy spraw cywilnych i handlowych o skutkach transgranicznych, natomiast polskie przepisy wprowadzają mechanizmy ochronne w postępowaniu cywilnym, również w sprawach krajowych.